Een wollen trui was je in de wasmachine op maximaal 30 graden, op het wolprogramma of een handwasprogramma, met een centrifugestand van hoogstens 600 toeren en een wolwasmiddel zonder enzymen. Krimpen gebeurt niet zozeer door de temperatuur op zich, maar door de combinatie van warmte, water en beweging: de schubben op de wolvezel haken dan in elkaar en de trui vervilt. Een koud programma van 20 graden is nog veiliger, maar bij 30 graden krijg je zweetgeur en lichte vlekken beter weg. Nu de truien in september weer uit de kast komen, is dit het moment om te weten hoe je ze de hele herfst goed houdt.
Waarom wol krimpt en wat het wolprogramma anders doet
Wolvezels zijn bedekt met kleine schubben, een beetje zoals dakpannen. In warm water zetten die schubben open, en als de trui dan door de trommel wordt geslingerd, haken de vezels in elkaar. Dat proces heet vervilten en het is onomkeerbaar: een trui die twee maten kleiner uit de machine komt, krijg je niet meer terug. Het wolprogramma van een moderne wasmachine beweegt de trommel daarom heel langzaam en met lange pauzes, gebruikt meer water zodat het wasgoed drijft in plaats van schuurt, en centrifugeert kort en zacht. Het programma "fijne was" doet iets vergelijkbaars, maar draait vaak sneller. Kies dus expliciet voor wol of handwas als je machine die stand heeft.
Welke temperatuur voor welke wol
Merinowol
Merino is de meest wasbare wolsoort en veel merinotruien en thermoshirts mogen volgens het waslabel gewoon op 30 of zelfs 40 graden. Houd toch 30 aan: op 40 graden slijt de vezel sneller en verliest de trui zijn veerkracht. Merino stinkt nauwelijks, dus vaak is één wasbeurt per vijf tot zeven keer dragen genoeg.
Lamswol en gewone schapenwol
Hier ligt de grens bij 30 graden, en liever koud. Deze wol vervilt sneller dan merino. Was binnenstebuiten in een waszak en nooit samen met zware stukken zoals een spijkerbroek, die de trui in de trommel meesleuren.
Kasjmier en mohair
Deze vezels zijn het gevoeligst. Handwas op 20 tot 30 graden is de veiligste keuze. Wie de machine gebruikt, doet dat op het wolprogramma op koud, zonder centrifugeren, en haalt de trui er meteen na afloop uit.
Wolmengsels met acryl of polyester
Een trui met 50 procent wol en 50 procent acryl krimpt minder snel, maar de wolcomponent blijft gevoelig voor warmte. Ook hier: 30 graden, wolprogramma.
Het wasmiddel maakt meer uit dan je denkt
Gewoon wasmiddel bevat enzymen (protease) die eiwitten afbreken, en wol is een eiwitvezel. Na een paar wasbeurten met een standaard middel wordt de trui dof, slap en gevoeliger voor pillen. Gebruik daarom een wolwasmiddel of een middel voor fijne was zonder enzymen, en doseer zuinig: een halve dop is bij een lichte belading genoeg. Wasverzachter is overbodig en laat een laagje achter dat de vezel minder laat ademen.
Drogen zonder uitrekken
Het gevaar zit niet alleen in de machine, maar ook in het drogen. Een natte wollen trui weegt het dubbele en rekt uit als je hem ophangt aan een hanger of aan het rek. Leg hem daarom plat op een handdoek, rol de handdoek op en druk het water eruit zonder te wringen, en laat de trui daarna plat op een droogrek of een droge handdoek drogen, uit de buurt van de verwarming. Trek de mouwen en de zoom in vorm zolang de trui nog vochtig is. De droger is verboden terrein, ook op de laagste stand.
En als hij toch gekrompen is?
Bij lichte krimp helpt een oude truc: los een flinke scheut haarconditioner op in lauw water, laat de trui er een half uur in weken, druk het water eruit en rek de trui voorzichtig plat in vorm terwijl hij droogt. De conditioner maakt de schubben tijdelijk glad, zodat de vezels iets losser komen. Bij echte vervilting werkt dat niet meer, en dan blijft er weinig anders over dan de trui doorgeven aan iemand die een maat kleiner draagt. Met 30 graden, het wolprogramma en plat drogen komt het gelukkig zelden zover.
