Haaien bij Zakynthos zijn een vraag die bijna elke reiziger zich stelt voordat hij voor het eerst het heldere water van de Ionische Zee in stapt, en het antwoord is geruststellend eenvoudig. Ja, in de Ionische Zee leven haaien, zoals de blauwe haai, de voshaai, de makreelhaai en kleine soorten als de hondshaai. Nee, je ziet ze niet bij de stranden van Zakynthos, want ze leven in diep, open water en hebben niets te zoeken in de ondiepe, warme baaien waar de badplaatsen liggen. Van haaienincidenten rond Zakynthos is niets bekend en in heel Griekenland komen ze vrijwel nooit voor. Wat je bij Zakynthos wél kunt zien, is uniek: de onechte karetschildpad, die in de baai van Laganas nestelt, en de zeldzame Mediterrane monniksrob in de grotten langs de westkust. Zwemmen en snorkelen is er veilig, zolang je de zee zelf serieus neemt.
Welke haaien leven er in de zee rond Zakynthos?
De Middellandse Zee als geheel herbergt tientallen soorten haaien en de Ionische Zee is daar onderdeel van. De meest voorkomende grotere soort is de blauwe haai, een slanke oceaanbewoner die scholen vis en inktvis volgt. Daarnaast komen de voshaai met zijn lange staartvin en de snelle makreelhaai in Griekse wateren voor, beide schuwe soorten van de open zee. Op de bodem leven kleine haaien als de hondshaai en de kathaai, die hooguit een meter lang worden en zich voeden met krabben en kleine vis. Af en toe wordt een reuzenhaai gezien, een enorme planktoneter die voor mensen volkomen ongevaarlijk is.
Over de blauwe haai, de soort die het vaakst in verhalen opduikt, lees je meer op de Engelstalige Wikipediapagina. De meeste van deze soorten staan als kwetsbaar of bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN; hun aantallen in de Middellandse Zee zijn de afgelopen decennia sterk afgenomen.
Hoe klein is de kans dat je er een tegenkomt?
Verwaarloosbaar. De stranden van Zakynthos liggen in beschutte, ondiepe baaien aan de oost- en zuidkust, precies het soort water dat grotere haaien mijden. De zeldzame waarnemingen in Griekenland gebeuren ver uit de kust, door vissers of vanaf boten op open zee. In de lange geschiedenis van het toerisme op Zakynthos is geen enkel bevestigd incident met een haai bekend. Je kunt het zo samenvatten: de kans dat je op Zakynthos een haai ziet, is kleiner dan de kans dat je een schildpad ziet, en die laatste kans is best groot.
Wat zie je wél als je het water in gaat?
Zakynthos is een van de belangrijkste nestgebieden van de onechte karetschildpad in de hele Middellandse Zee. In de zomer leggen de vrouwtjes 's nachts eieren op de stranden van de baai van Laganas, zoals Gerakas, Dafni, Sekania en Kalamaki, en overdag komen ze in de baai aan de oppervlakte om adem te halen. Vanaf een bootje bij het eilandje Marathonisi of gewoon vanaf de kust bij Laganas zie je ze geregeld. Om de dieren te beschermen is de hele baai een nationaal zeepark.
Langs de westkust en bij het schiereiland Keri leeft de Mediterrane monniksrob, een van de zeldzaamste zeezoogdieren ter wereld. De dieren rusten in zeegrotten en laten zich niet vaak zien, maar het gebeurt. Verder is het water rond het eiland rijk aan lipvissen, zeebaarzen, octopussen en zeesterren. De organisatie ARCHELON beschermt de zeeschildpadden in Griekenland en is in de zomer op Zakynthos aanwezig met informatie en vrijwilligers.
Waar snorkel je het mooist en waar let je op?
De rotsachtige west- en noordkust is het beste snorkelgebied, met helder water en veel leven langs de rotsen. Bekende plekken zijn Porto Limnionas, Xigia, de Blauwe Grotten bij Agios Nikolaos in het noorden en de rotsen rond Marathonisi. Aan de zandstranden van Laganas en Tsilivi is onder water minder te zien, maar daar heb je de schildpadden.
- Draag waterschoenen bij rotsachtige kusten vanwege zee-egels.
- Gebruik een snorkelvest als je vanaf een boot het water in gaat en geen sterke zwemmer bent.
- Ga het water uit als je kwallen ziet; sommige periodes zijn er meer dan andere.
- Houd afstand van schildpadden, zwem er niet achteraan en raak ze nooit aan.
- Blijf uit de vaargeulen van boten en jetski's in drukke baaien.
Is het veilig voor kinderen om te zwemmen?
Ja. De stranden aan de oost- en zuidkust lopen geleidelijk af, het water is er in de zomer warm en meestal rustig, en bij de grotere stranden zijn strandwachten aanwezig. Let zoals altijd op de vlaggen en op aflandige wind, die ook ervaren zwemmers ongemerkt verder de zee in kan drijven. Haaien spelen in die afweging geen enkele rol. Kinderen die vragen naar haaien, kun je eerlijk vertellen dat ze er ver weg in de diepte wel zijn, maar niet hier bij het strand, en dat Zakynthos juist beroemd is om de schildpadden die ze misschien zelf gaan zien.
Hoe gedraag je je in het beschermde gebied?
De baai van Laganas en de omliggende kust vallen onder het Nationaal Zeepark van Zakynthos. Op de neststranden mag je na zonsondergang niet komen, overdag mag je in aangewezen zones geen parasols in het zand steken en boten houden zich aan snelheidslimieten en afstandsregels. Kies voor boottochten een aanbieder die zich daaraan houdt en niet dicht op de dieren vaart. Neem je afval mee, want plastic in zee wordt door schildpadden aangezien voor kwallen.
Voor algemene reisinformatie over Zakynthos en de andere Ionische eilanden kijk je bij Visit Greece, en voor praktische tips over reizen in Griekenland bij de ANWB. De haaienvraag kun je daarna rustig vergeten. De zee rond Zakynthos is er om in te zwemmen, en de mooiste ontmoeting die je er kunt hebben, is een schildpad die naast je opduikt om adem te halen.
