Wat is vitamine B12 en waarom heb je het nodig
Vitamine B12 is een belangrijke vitamine die je nodig hebt voor de aanmaak van rode bloedcellen, een goed werkend zenuwstelsel en voldoende energie. Je lichaam kan vitamine B12 niet zelf aanmaken en is dus afhankelijk van voeding of supplementen. B12 komt vooral voor in dierlijke producten zoals vlees, vis, eieren en zuivel. Veganisten, vegetariërs en mensen met maag of darmklachten lopen daardoor een groter risico op een tekort.
Hoe ontstaat een vitamine B12 tekort
Een tekort kan ontstaan doordat je te weinig B12 binnenkrijgt via voeding, maar ook doordat je lichaam de vitamine niet goed opneemt. Dit kan bijvoorbeeld komen door aandoeningen aan de maag of darmen, zoals coeliakie of ziekte van Crohn, maar ook door het gebruik van bepaalde medicijnen zoals maagzuurremmers of metformine. Soms is er sprake van een auto immuunziekte, waarbij je lichaam de eigen cellen aanvalt die nodig zijn om B12 op te nemen.
Belangrijke symptomen van een vitamine B12 tekort
Een tekort aan vitamine B12 kan zich heel verschillend uiten en wordt daardoor vaak niet meteen herkend. De klachten sluipen er meestal langzaam in en worden soms verward met stress, drukte of ouder worden. Het is belangrijk om signalen serieus te nemen en bij twijfel je bloedwaarden te laten controleren.
Vroege en subtiele klachten
In het begin kun je merken dat je sneller moe bent dan normaal, minder concentratie hebt en prikkelbaar bent. Sommige mensen ervaren ook geheugenproblemen, lichte duizeligheid of kortademigheid bij inspanning. Omdat deze klachten vaag zijn, denken veel mensen dat het wel meevalt of dat het vanzelf overgaat.
Zenuwklachten en ernstigere signalen
Bij een langdurig tekort kunnen zenuwklachten ontstaan. Je kunt dan last krijgen van tintelingen in handen en voeten, een doof gevoel in de vingers of een branderig gevoel in de huid. Ook spierzwakte, onhandigheid bij lopen en verlies van balans komen voor. In een verder gevorderd stadium kunnen stemmingsklachten, depressieve gevoelens en angstgevoelens optreden. Deze klachten kunnen blijvende schade veroorzaken als het tekort lang onopgemerkt blijft.
Zo wordt een vitamine B12 tekort vastgesteld
Als je jezelf herkent in meerdere klachten is het verstandig om je huisarts te bezoeken. Vertel duidelijk welke symptomen je ervaart, hoe lang ze spelen en hoe jouw voedingspatroon eruitziet. Ook is het goed om door te geven welke medicijnen of supplementen je gebruikt. Op basis daarvan kan de huisarts bepalen of het zinvol is om je bloed te laten onderzoeken op vitamine B12.
Welke bloedtesten zijn belangrijk
Meestal wordt eerst het B12 gehalte in je bloed gemeten. Bij twijfel kan aanvullend onderzoek worden gedaan, bijvoorbeeld naar methylmalonzuur of homocysteïne, om te zien of er functioneel echt sprake is van een tekort. Laat nooit zomaar op eigen houtje hoge doseringen B12 slikken zonder een duidelijke diagnose, omdat dit het beeld in een bloedonderzoek kan vertroebelen.
Wat kun je doen bij een vitamine B12 tekort
De behandeling hangt af van de oorzaak en de ernst van het tekort. Soms is het voldoende om je voeding aan te passen of een supplement te nemen. In andere gevallen zijn injecties nodig om het tekort snel en effectief aan te vullen. Het is belangrijk dat je samen met je arts bekijkt wat in jouw situatie de beste aanpak is.
Leefstijl, voeding en supplementen
Als je geen dierlijke producten eet, kan een dagelijks supplement met vitamine B12 een verstandige keuze zijn. Ook als je maag of darmen niet optimaal werken, kan een hogere dosering in overleg met je arts helpend zijn. Let daarnaast op een gevarieerd voedingspatroon, voldoende rust en het verminderen van chronische stress, zodat je lichaam de kans krijgt om te herstellen. Blijf klachten volgen en laat je waarden regelmatig controleren, zeker als je tot een risicogroep behoort.
